İmplant üstü sabit protezde tutuculuk: vida mı, siman mı?

İki yöntemin komplikasyon profili

73 çalışmayı içeren sistematik derlemede beş yıllık sağkalım simanlı restorasyonlarda %96,03, vidalılarda %95,55'tir (p = 0,69). Vidalı restorasyonlar toplamda daha az teknik ve biyolojik komplikasyon göstermiştir. Simanlı restorasyonlarda siman türü başarısızlık oranını etkilememiş, tutuculuk kaybını etkilemiştir.¹

59 çalışmayı içeren başka bir derlemede tek kronlarda beş yıllık teknik komplikasyon simanlıda %11,9, vidalıda %24,4'tür; köprü ve tam ark protezlerde ise eğilim vidalı lehinedir. İki milimetreyi aşan kemik kaybı simanlı kronlarda daha sık görülmüştür (%2,8'e karşı %0). Yazarlar iki yöntemden birinin açıkça üstün olmadığını, sökülebilirlik ve biyolojik uyum nedeniyle vidalı restorasyonu tercih edilebilir bulduklarını bildirir.²

Kemik kaybı bulguları çalışmanın kapsamına göre değişir. 2016 tarihli meta-analizde simanlı restorasyonlar lehine küçük bir fark bulunmuş (ortalama fark -0,19 mm), yazarlar bu farkın klinik olarak anlamlı olmayabileceğini belirtmiştir.⁵ Sekiz randomize çalışmayı birleştiren 2026 tarihli meta-analizde tek kronlarda anlamlı fark yoktur;⁶ AO/AAP meta-analizi de iki yöntem arasında anlamlı kemik kaybı farkı bulmamıştır.⁷ Altı randomize çalışmanın meta-analizinde iki yöntem arasında peri-implant mukozit ve peri-implantitis riski açısından anlamlı fark bulunmamış, güven aralıkları geniştir; yazarlar kanıtı orta kesinlikte değerlendirmiştir.⁸

Estetik bölgede zirkonya abutmanlı tek kronlarda iki yöntem arasında 3. ve 4. yılda peri-implant parametreler ve estetik puanlar açısından anlamlı fark bulunmamıştır.⁹ Tam ark sabit protezlerde vidalı protezler daha az komplikasyonla ilişkilendirilmiş; simanlıda iki milimetreyi aşan kemik kaybı, vidalıda vida gevşemesi ve vida kırığı daha sık bildirilmiştir.¹⁰

Hangi durumda hangisi?

Kanıt, tek bir yöntemi her durumda üstün göstermez. Tutuculuk seçiminde üç soru öne çıkar: restorasyonun ileride sökülmesi gerekebilir mi, kenar mukozanın ne kadar altında kalıyor ve vida kanalı nereden çıkıyor? Hangi yöntem seçilirse seçilsin temizlik ve sondalama erişimi ile izlem planı da planlamanın parçasıdır.

• Sökülebilirliğin önemli olduğu çok üyeli ve tam ark protezlerde vidalı tutuculuk, teknik ve biyolojik sorunların yönetimini kolaylaştırır.^{2, 10}
• Kenar mukozanın derinine iniyorsa fark edilmeyen siman miktarı artar; bu durumda vidalı tutuculuk ya da kenarı mukoza seviyesine yaklaştıran bir abutman düşünülür.^{3, 4}
• Vida kanalı vestibülden çıkıyorsa açılı vida kanallı abutman bir seçenektir. On çalışmalık meta-analizde tek kronlarda implant sağkalımı %99'dur ve protez kaybı bildirilmemiştir; simanlı kronlarla kemik kaybı, sondalama derinliği, komplikasyon ve estetik açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. İzlem 14 gün ile 3 yılın üzeri arasındadır.¹¹ Büyük azı (molar) dışı bölgelerde 167 tek kronu içeren dört çalışmalık 2025 tarihli meta-analizde kemik seviyesi, sondalama derinliği, estetik, teknik komplikasyon ve implant kaybı açısından simanlı kronlarla anlamlı fark bulunmamıştır; yazarlar açılı kanallı kronlarda sondalamada kanamanın daha az olmasını beklediklerini, sonuçların kısa dönemli olduğunu ve üstünlüğün gösterilmediğini belirtmiştir.¹²
• Vida ve simanın avantajlarını birleştirmeye çalışan, simanlı olup vida kanalından sökülebilen (screwmentable) restorasyonlar için klinik veri sınırlıdır: 24 çalışmanın biri randomize, ikisi ileriye dönük klinik çalışmadır.¹³
• Çıkış profili iki yöntemde de planlanır: AO/AAP meta-analizinde 30°'nin altındaki çıkış açısı ile içbükey ya da düz çıkış profili daha düşük peri-implantitis riskiyle ilişkilendirilmiştir; her iki bulgu da ikişer çalışmaya dayanır.⁷ Başlangıç kaydı ve bakım için aşağıdaki bölüme bakın.

Adım adım protokol

Vidalı restorasyon

1. Planlamada vida kanalının çıkış yerini değerlendirin; gerekirse açılı vida kanalı seçeneğini önceden planlayın.¹¹
2. Abutman stratejisini ölçü ve prova aşamalarından önce belirleyin; abutmanı tekrar tekrar söküp takmaktan kaçının. Tek abutman-tek seferde yaklaşımı, tekrarlanan sökmeye göre daha az kemik kaybıyla ilişkilidir.⁷
3. Tek implant restorasyonlarında antirotasyon özelliği olan bağlantı kullanın ve vidayı üreticinin önerdiği torkla sıkın. Bu koşullarda abutman vidası gevşemesi nadir bulunmuştur; vida gevşemesi açısından üç yıllık komplikasyonsuz oran dış bağlantıda %97,3, iç bağlantıda %97,6'dır. Derleme yalnız tek implant restorasyonlarını kapsar; sonuç çok üyeli restorasyonlara genellenemez.¹⁴
4. Kontrollerde vida gevşemesini sorgulayın; implant üstü tek kronların genelinde beş yıllık kümülatif vida gevşemesi %8,8 bildirilmiştir; oran yalnız vidalı kronlara ait değildir.¹⁵

Simanlı restorasyon

1. Kenarı mukoza seviyesine yakın ve temizliğe erişim verecek biçimde konumlandırın; kenar derinleştikçe fark edilmeyen siman miktarı artar.^{3, 4}
2. Yumuşak dokunun olgunlaşmasını bekleyin. Artık siman dört haftadan kısa iyileşme sürelerinde daha sık görülmüş; hemen yükleme ve yeniden açım sonrası simanlama daha yüksek peri-implant hastalık sıklığıyla ilişkili bulunmuştur.³
3. Siman fazlasını azaltan bir yöntem kullanın. 30 arka bölge tek kronda yapılan çapraz tasarımlı randomize bir çalışmada retraksiyon ipi ile kopya abutmanın birlikte kullanıldığı yöntem, lastik örtüye göre daha az artık siman bırakmıştır (artık siman alanı medyanı %0,58'e karşı %1,39). İki yöntemde de fark edilmeyen artık siman görülmüş; yazarlar hiçbirinin klinik uygulamada güvenilir sayılmaması gerektiğini bildirmiştir. Ölçülen sonuç artık siman alanıdır, peri-implant hastalık değildir.¹⁶
4. Temizliği radyografiyle doğrulanmış saymayın. 53 hastalık klinik çalışmada radyografi artık simanı mezialde 4, distalde 6 vakada göstermiş; yazarlar radyografinin artık siman değerlendirmesinde güvenilir olmadığını bildirmiştir.⁴
5. İlk kontrolü erken planlayın ve aşağıdaki bakım düzenini sürdürün. Erken ve düzenli kontrol yapılan çalışmalarda peri-implant hastalık çoğunlukla erken evrede saptanmıştır.³ Özel bir periodontoloji muayenehanesinde peri-implant hastalık bulgusu olan 39 ardışık hastayla yapılan endoskopik bir çalışmada 42 test implantının 34'ünde (%81) artık siman bulunmuş; simanı temizlenen 33 bölgenin 25'inde 30 gün sonra klinik ve endoskopik enflamasyon bulgusu kalmamıştır. Grup hastalık bulgusuna göre seçilmiştir ve izlem kısadır.¹⁷

İki yöntemde de: başlangıç kaydı ve bakım

1. Protez tamamlandığında başlangıç radyografisi ve sondalama ölçümü alın; 2017 Dünya Çalıştayı uzlaşı raporu bu kaydı önerir.¹⁸
2. Kontrollerde sondalamada kanama, kızarıklık, şişlik ve süpürasyonu değerlendirin; aynı uzlaşı raporu peri-implant sağlığını bu bulguların yokluğuyla tanımlar.¹⁸
3. Peri-implant bakımı planlama aşamasında düşünün. Avrupa Periodontoloji Federasyonu'nun S3 kılavuzuna göre peri-implant hastalıkların önlenmesi implant planlanırken başlar; implant yüklendikten sonra peri-implant doku sağlığının dönemsel olarak değerlendirildiği destekleyici bir bakım programı kurulmalıdır.¹⁹

Sık hatalar ve çözümleri

Kanıt düzeyi

Ne biliniyor

Beş yıllık restorasyon sağkalımında iki yöntem arasında istatistiksel fark gösterilmemiştir; bu, iki yöntemin eşdeğer olduğunu kanıtlamaz. Komplikasyon profilleri farklıdır ve restorasyon tipine göre değişir.^{1, 2} Kemik kaybı farkı ya küçüktür ya da gösterilmemiştir.^{5, 6, 7} Zirkonya tek kronlarda dokuz randomize çalışmanın 2026 meta-analizi simanlı kronlar lehine küçük bir fark bulmuştur (ortalama fark -0,04 mm, orta kesinlik); diğer biyolojik ve mekanik sonuçlarda anlamlı fark yoktur.²⁰ 17'si randomize 31 çalışmayı içeren 2026 tarihli başka bir meta-analizde simanlı ve vidalı kronlar arasında kemik değişimi farkı anlamlı değildir.²¹ Randomize çalışmalarda peri-implant hastalık riski açısından anlamlı fark gösterilmemiştir (orta kesinlik).⁸ Artık siman olası bir risk göstergesidir ve kenar derinleştikçe artar.^{3, 4}

Ne bilinmiyor

İki büyük derleme 2012'ye kadarki literatürü kapsar; birinde randomize çalışmaların yanında ileriye ve geriye dönük çalışmalar da yer alır.^{1, 2} Randomize çalışmalar az sayıdadır ve aralarındaki heterojenlik yüksektir.⁶ Açılı vida kanalı için izlem kısadır,^{11, 12} vida kanalından sökülebilen simanlı restorasyonlar için klinik veri sınırlıdır.¹³ İki derlemede siman türü başarısızlık oranını ve peri-implant hastalık sıklığını etkilememiş, tutuculuk kaybını etkilemiştir;^{1, 3} bu sonuç başka sonlanımlara genellenemez. 2026 tarihli bir meta-regresyonda cam iyonomer, çinko fosfat, polikarboksilat ve reçine simanlar çinko oksit simana göre daha az kemik kaybıyla ilişkili bulunmuştur.²¹ On çalışmanın dokuzu laboratuvar çalışması olan bir derlemede ise reçine içeren simanlar daha fazla, çinko oksit esaslı simanlar en az artık siman bırakmıştır; yazarlar doğrudan klinik öneride temkin ister.²² İki bulgu farklı sonlanımlara dayanır. Hangi simanın seçileceğine ilişkin doğrudan klinik karşılaştırma bu yazının kapsamı dışında kaldı.

Muayenehanede

• Restorasyonun ileride sökülmesi gerekebilir mi?
• Kenar mukozanın ne kadar altında?
• Vida kanalı nereden çıkıyor; açılı kanal gerekiyor mu?
• Temizlik ve sondalama erişimi ile çıkış profili değerlendirildi mi?
• Simanlı ise yumuşak doku olgun mu, siman fazlası nasıl azaltılacak?
• Tek implantta antirotasyonlu bağlantı ve üretici torku kontrol edildi mi?
• Abutman kaç kez söküldü?
• İlk kontrol tarihi verildi, başlangıç radyografisi ve sondalama kaydı alındı mı?
• Destekleyici bakım programı planlandı mı?

Kaynaklar

1. Wittneben JG, Millen C, Brägger U. Clinical performance of screw- versus cement-retained fixed implant-supported reconstructions--a systematic review. Int J Oral Maxillofac Implants. 2014;29 Suppl:84-98. PMID: 24660192 · DOI: 10.11607/jomi.2014suppl.g2.1
2. Sailer I, Mühlemann S, Zwahlen M, Hämmerle CH, Schneider D. Cemented and screw-retained implant reconstructions: a systematic review of the survival and complication rates. Clin Oral Implants Res. 2012;23 Suppl 6:163-201. PMID: 23062142 · DOI: 10.1111/j.1600-0501.2012.02538.x
3. Staubli N, Walter C, Schmidt JC, Weiger R, Zitzmann NU. Excess cement and the risk of peri-implant disease - a systematic review. Clin Oral Implants Res. 2017;28(10):1278-1290. PMID: 27647536 · DOI: 10.1111/clr.12954
4. Linkevicius T, Vindasiute E, Puisys A, Linkeviciene L, Maslova N, Puriene A. The influence of the cementation margin position on the amount of undetected cement. A prospective clinical study. Clin Oral Implants Res. 2013;24(1):71-6. PMID: 22487018 · DOI: 10.1111/j.1600-0501.2012.02453.x
5. Lemos CA, de Souza Batista VE, Almeida DA, Santiago Júnior JF, Verri FR, Pellizzer EP. Evaluation of cement-retained versus screw-retained implant-supported restorations for marginal bone loss: A systematic review and meta-analysis. J Prosthet Dent. 2016;115(4):419-27. PMID: 26589441 · DOI: 10.1016/j.prosdent.2015.08.026
6. Tabrizi R, Biabanaki E, Seyedan K, Davarpanah M, Nematollahi Z, Khanzadeh H. Marginal Bone Loss around Cement-Retained versus Screw‑Retained Single Implant-Supported Crowns: A Systematic Review and Meta‑Analysis of Randomized Clinical Trials. Int J Oral Maxillofac Implants. 2026. Basım öncesi çevrimiçi yayın. PMID: 42837477 · DOI: 10.11607/jomi.11918
7. Lin GH, Lee E, Barootchi S, Rosen PS, Curtis D, Kan J, ve ark. The influence of prosthetic designs on peri-implant bone loss: An AO/AAP systematic review and meta-analysis. J Periodontol. 2025;96(6):634-651. PMID: 40489290 · DOI: 10.1002/JPER.24-0144
8. Reis INRD, Fukuoka GL, Nagay BE, Pannuti CM, Spin-Neto R, da Silva EVF. Incidence of peri-implant disease associated with cement- and screw-retained implant-supported prostheses: A systematic review and meta-analysis. J Prosthet Dent. 2025;134(1):100-108. PMID: 37793953 · DOI: 10.1016/j.prosdent.2023.08.030
9. Dini C, Borges GA, Costa RC, Magno MB, Maia LC, Barão VAR. Peri-implant and esthetic outcomes of cemented and screw-retained crowns using zirconia abutments in single implant-supported restorations-A systematic review and meta-analysis. Clin Oral Implants Res. 2021;32(10):1143-1158. PMID: 34352144 · DOI: 10.1111/clr.13824
10. Gaddale R, Mishra SK, Chowdhary R. Complications of screw- and cement-retained implant-supported full-arch restorations: a systematic review and meta-analysis. Int J Oral Implantol (Berl). 2020;13(1):11-40. PMID: 32186285 · DOI: PubMed kaydında yok
11. De Angelis P, Rella E, Liguori MG, Piccirillo D, Palmieri A, D'addona A, ve ark. Angulated titanium bases screw channel abutments for single implant restorations: A systematic review and meta-analysis. J Prosthodont. 2025;34(3):240-251. PMID: 39871463 · DOI: 10.1111/jopr.14032
12. Atieh MA, Shah M, Hakam A, Albalushi A, Abdulmunim A, AlAli F, ve ark. Angled Screw Channel-Retained vs. Cement-Retained Implant Crowns in Nonmolar Sites: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Esthet Restor Dent. 2025;37(7):1706-1720. PMID: 40108886 · DOI: 10.1111/jerd.13463
13. Sarafidou K, Vasileiadi G, Louvrou MK, Moldovani E, Koidis P, Kokoti M, ve ark. Screwmentable implant-supported prostheses: A systematic review. J Prosthet Dent. 2023;130(1):35-47. PMID: 34740460 · DOI: 10.1016/j.prosdent.2021.08.027
14. Theoharidou A, Petridis HP, Tzannas K, Garefis P. Abutment screw loosening in single-implant restorations: a systematic review. Int J Oral Maxillofac Implants. 2008;23(4):681-90. PMID: 18807565 · DOI: PubMed kaydında yok
15. Jung RE, Zembic A, Pjetursson BE, Zwahlen M, Thoma DS. Systematic review of the survival rate and the incidence of biological, technical, and aesthetic complications of single crowns on implants reported in longitudinal studies with a mean follow-up of 5 years. Clin Oral Implants Res. 2012;23 Suppl 6:2-21. PMID: 23062124 · DOI: 10.1111/j.1600-0501.2012.02547.x
16. Andrijauskas P, Zukauskas S, Alkimavicius J, Peciuliene V, Linkevicius T. Comparing effectiveness of rubber dam and gingival displacement cord with copy abutment in reducing residual cement in cement-retained implant crowns: A crossover RCT. Clin Oral Implants Res. 2021;32(5):549-558. PMID: 33595848 · DOI: 10.1111/clr.13724
17. Wilson TG Jr. The positive relationship between excess cement and peri-implant disease: a prospective clinical endoscopic study. J Periodontol. 2009;80(9):1388-92. PMID: 19722787 · DOI: 10.1902/jop.2009.090115
18. Berglundh T, Armitage G, Araujo MG, Avila-Ortiz G, Blanco J, Camargo PM, ve ark. Peri-implant diseases and conditions: Consensus report of workgroup 4 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. J Clin Periodontol. 2018;45 Suppl 20:S286-S291. PMID: 29926491 · DOI: 10.1111/jcpe.12957
19. Herrera D, Berglundh T, Schwarz F, Chapple I, Jepsen S, Sculean A, ve ark. Prevention and treatment of peri-implant diseases-The EFP S3 level clinical practice guideline. J Clin Periodontol. 2023;50 Suppl 26:4-76. PMID: 37271498 · DOI: 10.1111/jcpe.13823
20. Mayta-Tovalino F, Espinoza-Carhuancho F, Alvitez-Temoche D, Calderon-Cortez I, Cabanillas-Lazo M, Barboza JJ, ve ark. Clinical Efficacy of Cemented Versus Screw-Retained Zirconia Single Crowns: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Dent. 2026;2026:5497447. PMID: 42293808 · DOI: 10.1155/ijod/5497447
21. Doolgindachbaporn G, Ongthiemsak C, Ruengrungsom C. Marginal bone changes in cement-retained implant-supported crowns: A systematic review and meta-analysis. J Prosthet Dent. 2026;135(3):506-517. PMID: 40393900 · DOI: 10.1016/j.prosdent.2025.04.032
22. Moradianlotfi S, Abbasanfar Z, Mortazavizadeh E, Moradipour Z, Djalalinia S, Kasaeian A, ve ark. Effect of luting materials on residual cement around cement-retained implant-supported dental restorations: A systematic review. Int J Oral Implantol (Berl). 2026;19(3):257-264. PMID: 42746821 · DOI: PubMed kaydında yok

Yöntem notu

Kaynaklar 5 Kasım 2026'da PubMed'de (NCBI E-utilities) tarandı. Arama; vidalı ve simanlı implant üstü restorasyonların sağkalımı, komplikasyonları ve kemik kaybı, artık siman, kenar konumu, siman fazlasını azaltma yöntemleri, açılı vida kanalı, vida kanalından sökülebilen simanlı restorasyonlar ve vida gevşemesi üzerine yapıldı. Sistematik derleme, meta-analiz ve randomize çalışmalara öncelik verildi; artık siman konusunda iki birincil klinik çalışma ve bir randomize çalışma eklendi. Dış denetimden sonra (5 Kasım 2026) başlangıç kaydı, bakım, kemik kaybı ve siman türü için beş kaynak daha eklendi; kılavuz ve uzlaşı raporundan yalnız özetteki öneriler aktarıldı. İkinci dış denetimden sonra (5 Kasım 2026) açılı vida kanalı için bir meta-analiz eklendi. Her kaynağın yazar, başlık, dergi, yıl ve DOI bilgisi PubMed kaydıyla karşılaştırıldı; bulgular yalnız yayın özetlerinden aktarıldı, tam metinler okunmadı. Ürün ve marka adı yazılmadı. Bu bir sistematik derleme değildir; tek veritabanı ve tek okuyucuyla hazırlanmıştır.

Hazırlayan: Dr. Ferit Çiftçi · Diş hekimi · Yazar sayfası · Son güncelleme: 5 Kasım 2026

Bu metin hasta bilgilendirmesi değildir. Tedavi kararı muayene ile ve kişiye göre verilir.

• İmplant üstü tam ark protezde temizlenebilirlik ve bakım
• Mesleki Yazılar: tüm yazılar
• Dr. Ferit Çiftçi: hekim ve yaklaşım
• Hastalar için: İmplant tedavisi

Telefon: 0538 073 12 11