0538 073 12 11
TR EN
MenüKapat
Telefon: 0538 073 12 11
TR EN

KLİNİK REHBER · KOMPOZİT VE ADEZİV

Ön bölge kompozitte bitim ve polisaj: pürüzlülük, parlaklık ve bakım

Dr. Ferit Çiftçi · Son güncelleme: 5 Kasım 2026 · Kaynak kontrolü: 5 Kasım 2026

KLİNİK ÖZET

Alman S3 kılavuzu kompozit restorasyonlarda yüzey kalitesi için polisajı önerir.1 1997 tarihli bir derleme, bazı in vivo çalışmaların bakteri tutunması için önerdiği Ra 0,2 µm eşik pürüzlülüğünü bildirir ve kompozitin matrikse karşı şekillendirilmesini çok düzgün yüzey veren klinik teknikler arasında sayar.2 2018 tarihli bir sistematik derleme ise pürüzlülüğün bakteri tutunmasına etkisinin bir eşikle değil bir aralıkla ilişkili göründüğünü bildirmiştir.12 Laboratuvarda nanohibrit ve nanodolgulu kompozitlerde aşındırıcı kâğıt diskler, mikrodolgulularda silikon karbür fırça en düzgün yüzeyle ilişkilidir.3

Bu yazı diş hekimlerine yöneliktir; hasta bilgilendirmesi ya da tedavi önerisi değildir. Hakemli bir yayın değildir; Dr. Ferit Çiftçi'nin literatüre dayalı klinik rehberidir. Kaynaklar ve yöntem notu yazının sonundadır.

Bu sayfada

Yüzey neden önemli?

Bollen ve arkadaşlarının derlemesine göre bazı in vivo çalışmalar bakteri tutunması için Ra 0,2 µm eşik pürüzlülüğü önermiştir; bu değerin altında birikimde ek azalma beklenmemiş, eşiğin üzerinde ise plak birikimi ve buna bağlı çürük ile periodontal enflamasyon riski artmıştır. Tedavi işlemlerinin pürüzlülüğe etkisi malzemeye bağlıdır.2 2018 tarihli bir sistematik derleme ise bu etkinin bir eşikle değil bir aralıkla ilişkili göründüğünü bildirmiştir.12 Ön bölge direkt kompozitlerde renklenme riskinin son yüzey pürüzlülüğünden etkilenebileceği belirtilmiştir.4 Su kullanımını inceleyen derleme de pürüzlü yüzeyi renklenme, plak birikimi, diş eti irritasyonu, tekrarlayan çürük ve hastanın dokunsal algısıyla ilişkilendirir.5

Kompozit laminalarda yüzey pürüzlülüğü en sık bildirilen komplikasyonlar arasındadır.6 En az 24 ay izlenen serbest el ön bölge kompozitlerde izlemde yüzey kalitesi değişimi kaydedilenlerin havuzlanmış oranı %21'dir (%95 GA 9-35); çalışmalar arası heterojenlik yüksektir. Aynı derlemede renk değişimi %14, kenar renklenmesi %21'dir ve yazarlar kayıtlı bozulma olmamasının tek başına estetik başarı anlamına gelmediğini vurgular.7 Bu nedenle polisaj, restorasyonun bitirildiği gün kadar kontrol randevularında da ele alınan bir bakım konusudur.

Polisaj sistemi ve malzeme seçimi

Laboratuvar çalışmalarının ağ meta-analizinde (başlık ve özet elemesinden sonra 34 çalışma) aşındırıcı kâğıt disklerin nanohibrit ve nanodolgulu kompozitlerde en düzgün yüzeyi verme olasılığı %83 ile %91,6 arasındadır; mikrodolgulu kompozitlerde silikon karbür fırça için aynı olasılık %78,2 olarak verilmiştir. Hibrit ve mikrohibrit kompozitler için ağ meta-analizi yapılamamıştır.3 Bu olasılık ifadeleri yazarlarındır ve SUCRA sıralama analizinden bildirilmiştir; yüzdeler sistemlerin birbirine göre sıralamasını anlatır, elde edilen yüzeyin ne kadar düzgün olduğunu anlatmaz ve laboratuvar çalışmalarından gelir.

28 laboratuvar çalışmasını içeren 2014 tarihli derlemede nanodolgulu ya da submikron kompozitlerin mikrohibritlere göre daha düzgün ya da daha parlak yüzey sağladığını ya da bunu daha iyi koruduğunu destekleyen in vitro kanıt bulunmamıştır.8 Böyle bir kanıtın bulunmaması, malzemelerin eşdeğer olduğunu göstermez. 11 çalışmayı içeren bir sistematik derleme, kompozit ve polisaj sistemi birleşiminin son pürüzlülüğü etkileyip etkilemediğine karar vermek için kanıtı yetersiz bulmuştur.4

Parlaklık pürüzlülükle ilişkilidir. 13 laboratuvar çalışmasını içeren derlemede çalışmaların yarısından fazlası pürüzlülük ile parlaklık arasında r² = 0,34-0,96 aralığında doğrusal ilişki bildirmiş, 0,2 µm pürüzlülüğe karşılık gelen parlaklık eşiği 55 GU'nun üzerinde tahmin edilmiştir; kanıtın çoğu orta ya da yüksek yanlılık riskindedir.9 Bitim ve polisajda su kullanımını inceleyen derlemede klinik çalışma bulunamamış; altı laboratuvar çalışması ıslak ya da kuru yöntemden birini desteklememiştir.5

Yüzey örtücüyü inceleyen ve yalnız randomize çalışmaları alan derlemede (6 çalışma; 2'si düşük yanlılık riskinde, 3'ünde bazı kaygılar, 1'i yüksek riskte) örtücü 4 çalışmada klinik sonucu iyileştirmiştir. Kenar uyumu 3 çalışmada iyileşmiş ve bunların ikisinde kenar renklenmesi de azalmış, aşınma 2 çalışmada azalmıştır; yüzey pürüzlülüğü ve postoperatif hassasiyette anlamlı etki görülmemiş, renk uyumu bulguları tutarsız kalmıştır.10 Derleme genel olarak kompozit restorasyonları kapsar, ön dişlere özgü değildir; bulguların ön bölge kompozitlere ne ölçüde uyduğu bu kaynakla gösterilmemiştir.

Adım adım protokol

  1. Bitimi restorasyonu planlarken düşünün: kompozitin son yüzeye ne kadar yakın şekillendirileceği ve hangi bitim frezlerinin kullanılacağı önceden belirlenmeli, polisaj planlanan bitimden sonra tamamlanmalıdır.4
  2. Koşullar uygunsa son tabakayı matrikse ya da şeffaf banda karşı şekillendirin; bu, çok düzgün yüzey veren klinik teknikler arasında sayılmıştır.2 Polisajı planlanan bitimden sonra tamamlayın; hangi bitim frezlerinin gerekeceğini planda belirleyin.4
  3. Kompozitle uyumlu bir polisaj sistemi seçin ve dizi, hız ve basınç için sistemin talimatını izleyin; bu yazı evrensel değer vermez. Laboratuvar sıralamalarında nanohibrit ve nanodolgulu kompozitlerde aşındırıcı kâğıt diskler, mikrodolgulularda silikon karbür fırça ilk sırada yer almıştır.3 Kompozit ve polisaj sistemi birleşiminin son pürüzlülüğü değiştirip değiştirmediği belirlenmemiştir.4
  4. Su kullanımını üreticinin talimatına göre belirleyin; mevcut laboratuvar kanıtı ıslak ya da kuru yöntemden birini desteklemez.5
  5. Parlaklık ölçümü değerlendirmeyi destekleyebilir; 55 GU üzeri değer laboratuvar verisinden önerilmiş bir referanstır, doğrulanmış bir klinik kabul ölçütü değildir.9
  6. Yüzey örtücü rutin bir basamak olarak değil, kanıtı sınırlı bir seçenek olarak değerlendirilebilir; ön dişlerle sınırlı olmayan bir derlemedeki bazı randomize çalışmalarda kenar uyumunu ve aşınmayı iyileştirmiştir ve yazarlar kanıtı sınırlı bulmuştur.10
  7. Tamamlanan restorasyon, revize FDI ölçütlerinin işlevsel ve estetik alanlarındaki form ve kontur, kenar uyumu, proksimal temas, oklüzyon, yüzey parlaklığı ve dokusu gibi kategorilere göre değerlendirilebilir.11 Bitim, yüzeyi her zaman pürüzlendirir ve ardından polisaj yapılmalıdır; bu aşamada frezle düzeltme yapılan alanları yeniden polisajlayın.12
  8. Kontrollerde yüzeyi, rengi ve kenarı 7. adımdaki ölçütlerle kaydedin; yüzey kalitesindeki değişim uzun dönem izlemde sık kaydedilir.6, 7 Revize FDI ölçütleri puanları gözden geçirme ve izleme (1-4), yüzey düzeltme (3), onarım (4) ya da yenileme (5) seçenekleriyle ilişkilendirir; yazarlara göre bu yapı değerlendirmenin standartlaşmasına yardımcı olabilir.11

Sık hatalar ve çözümleri

HataÇözüm
Bitim frezi kullanılan yüzeyi polisajsız bırakmak.Bitim, yüzeyi her zaman pürüzlendirir; ardından polisaj yapın.12 Koşullar uygunsa son tabakayı matrikse ya da şeffaf banda karşı şekillendirmek çok düzgün yüzey veren klinik teknikler arasında sayılmıştır; hangi bitim frezlerinin gerekeceğini planda belirleyin.2, 4
Her kompozitte aynı polisaj dizisini kullanmak.Kompozit türünü dikkate alın ve sistemin talimatını izleyin; laboratuvar sıralamaları kompozit türüne göre değişir.3
Kompoziti yalnız parlaklık vaadine göre seçmek.Nanodolgulu ya da submikron kompozitlerin bu yönde üstünlüğü laboratuvarda gösterilmemiştir.8
Bitimi plansız yapıp polisajla düzeltmeye çalışmak.Bitim frezlerini ve kompozitin son yüzeye ne kadar yakın şekillendirileceğini restorasyon planına dahil edin.4
Yeniden polisaj için sabit bir aralığı kanıta dayalı sanmak.Bu taramada sabit bir aralığı belirleyen kaynak bulunmadı. Kontrollerde yüzey parlaklığını ve dokusunu, kenar renklenmesini ve renk uyumunu revize FDI ölçütleriyle değerlendirin; bu ölçütler puanları izleme, yüzey düzeltme, onarım ya da yenileme seçenekleriyle ilişkilendirir.11

Kanıt düzeyi

Ne biliniyor

1997 tarihli bir derlemede aktarılan bazı in vivo çalışmalar plak tutunması için Ra 0,2 µm eşiğini önermiştir; tedavi işlemlerinin pürüzlülüğe etkisi malzemeye bağlıdır.2 Farklı restoratif materyalleri inceleyen ve 18 çalışmayı (12 in vitro, 4 in situ, 2 klinik) içeren 2018 tarihli bir sistematik derleme ise pürüzlülüğün bakteri tutunmasına etkisinin daha önce düşünüldüğü gibi bir eşikle değil bir aralıkla ilişkili göründüğünü bildirmiştir; çalışmalar yüksek heterojenlik gösterir ve 11'i yüksek yanlılık riskindedir.12 Bu nedenle 0,2 µm tek başına bir klinik kabul sınırı olarak okunmamalıdır. Nanohibrit ve nanodolgulu kompozitlerde diskler, mikrodolgulularda silikon karbür fırça laboratuvarda en düzgün yüzeyle ilişkilidir.3 Su kullanımını inceleyen altı laboratuvar çalışması ıslak ya da kuru yöntemden birini desteklememiş, klinik çalışma bulunamamıştır.5 Yüzey örtücü, ön dişlerle sınırlı olmayan bir derlemedeki bazı randomize çalışmalarda kenar uyumu ve aşınmada yarar göstermiştir.10

Ne bilinmiyor

Kanıtın büyük kısmı laboratuvar çalışmalarına dayanır.3, 5, 8 Nanodolgulu ve submikron kompozitlere ilişkin derleme 2014 tarihlidir; sonra piyasaya çıkan malzemeleri kapsamaz.8 Bu yazı için kaydedilen PubMed taramasında (5 Kasım 2026'da yinelendi) ön dişlerde farklı polisaj protokollerinin klinik sonucunu karşılaştıran yayımlanmış randomize çalışma sonucu bulunmadı; çalışma kayıt sistemleri sistematik olarak taranmadı. Laboratuvar pürüzlülüğünün ağız içinde renklenme ve plak birikimine nasıl yansıdığı bu kaynaklarla doğrudan gösterilmemiştir. Yeniden polisaj için sabit bir aralık ya da yöntem belirleyen kaynak bulunmadı; revize FDI ölçütleri kontrollerde değerlendirme ve yüzey düzeltme için bir çerçeve sunar.11 55 GU değeri laboratuvarda önerilmiş bir referanstır, klinik doğrulaması yoktur.9

Muayenehanede

  • Bitim frezleri ve kompozitin son yüzeye ne kadar yakın şekillendirileceği restorasyon planında belli mi?
  • Mümkünse son tabaka matrikse ya da şeffaf banda karşı şekillendirildi mi?
  • Frezle bitirilen ya da düzeltilen alanlar polisajla tamamlandı mı?
  • Polisaj sistemi kompozitle uyumlu mu ve talimatı izleniyor mu?
  • Parlaklık ölçülüyorsa değer yalnız laboratuvar referansı olarak mı okunuyor?
  • Yüzey örtücü düşünülüyorsa kanıtın sınırlı ve ön dişlere özgü olmadığı hesaba katıldı mı?
  • Tamamlanan restorasyonda form ve kontur, kenar, temas, oklüzyon ve yüzey değerlendirildi mi?
  • Kontrolde yüzey, renk ve kenar kaydı alınıyor mu?

Kaynaklar

  1. Sekundo C, Frese C, Frankenberger R, Haak R, Braun A, Krämer N, ve ark. Direct Composite Restorations on Permanent Teeth in the Anterior and Posterior Region - An Evidence-Based Clinical Practice Guideline - Part 2: Recommendations for Composite Processing. J Adhes Dent. 2024;26:201-212. PMID: 39286911 · DOI: 10.3290/j.jad.b5749192
  2. Bollen CM, Lambrechts P, Quirynen M. Comparison of surface roughness of oral hard materials to the threshold surface roughness for bacterial plaque retention: a review of the literature. Dent Mater. 1997;13(4):258-69. PMID: 11696906 · DOI: 10.1016/s0109-5641(97)80038-3
  3. de Oliveira AG, Rocha RS, Spinola MDS, Batista GR, Bresciani E, Caneppele TMF. Surface smoothness of resin composites after polishing-A systematic review and network meta-analysis of in vitro studies. Eur J Oral Sci. 2023;131(2):e12921. PMID: 36781294 · DOI: 10.1111/eos.12921
  4. Devlukia S, Hammond L, Malik K. Is surface roughness of direct resin composite restorations material and polisher-dependent? A systematic review. J Esthet Restor Dent. 2023;35(6):947-967. PMID: 37458370 · DOI: 10.1111/jerd.13102
  5. Silva JP, Coelho A, Paula A, Amaro I, Saraiva J, Ferreira MM, ve ark. The Influence of Irrigation during the Finishing and Polishing of Composite Resin Restorations-A Systematic Review of In Vitro Studies. Materials (Basel). 2021;14(7). PMID: 33805399 · DOI: 10.3390/ma14071675
  6. Lim TW, Tan SK, Li KY, Burrow MF. SURVIVAL AND COMPLICATION RATES OF RESIN COMPOSITE LAMINATE VENEERS: A SYSTEMATIC REVIEW AND META-ANALYSIS. J Evid Based Dent Pract. 2023;23(4):101911. PMID: 38035903 · DOI: 10.1016/j.jebdp.2023.101911
  7. Chauca-Bajaña L, Zambrano Manzaba GG, Campos Lascano LF, Teran Sanchez NJ, Ordoñez Balladares A, Ordoñez Balladares MA, ve ark. Long-Term Aesthetic Performance of Freehand Direct Anterior Composite Resin Restorations: A Systematic Review and Meta-Analysis of Colour Alteration, Marginal Discolouration, and Surface-Quality Deterioration. Dent J (Basel). 2026;14(10). PMID: 42930399 · DOI: 10.3390/dj14100633
  8. Kaizer MR, de Oliveira-Ogliari A, Cenci MS, Opdam NJ, Moraes RR. Do nanofill or submicron composites show improved smoothness and gloss? A systematic review of in vitro studies. Dent Mater. 2014;30(4):e41-78. PMID: 24529799 · DOI: 10.1016/j.dental.2014.01.001
  9. de Melo TP, Delgado A, Martins R, Lassila L, Garoushi S, Caldeira J, ve ark. Can Specular Gloss Measurements Predict the Effectiveness of Finishing/Polishing Protocols in Dental Polymers? A Systematic Review and Linear Mixed-effects Prediction Model. Oper Dent. 2022;47(3):E131-E151. PMID: 35776960 · DOI: 10.2341/21-027-LIT
  10. Souza DM, Santos BR, Carvalho MEF, Fedoce-Silva AS. Efficacy of Surface Sealant on Clinical Performance of Composite Resin Restorations: A Systematic Review. J Esthet Restor Dent. 2026. Basım öncesi çevrimiçi yayın. PMID: 41924935 · DOI: 10.1111/jerd.70144
  11. Hickel R, Mesinger S, Opdam N, Loomans B, Frankenberger R, Cadenaro M, ve ark. Revised FDI criteria for evaluating direct and indirect dental restorations-recommendations for its clinical use, interpretation, and reporting. Clin Oral Investig. 2023;27(6):2573-2592. PMID: 36504246 · DOI: 10.1007/s00784-022-04814-1
  12. Dutra D, Pereira G, Kantorski KZ, Valandro LF, Zanatta FB. Does Finishing and Polishing of Restorative Materials Affect Bacterial Adhesion and Biofilm Formation? A Systematic Review. Oper Dent. 2018;43(1):E37-E52. PMID: 29284102 · DOI: 10.2341/17-073-L

Yöntem notu

İlk tarama 4 Kasım 2026'da PubMed'de yapıldı; kaynaklar 5 Kasım 2026'da PubMed kayıtlarıyla (NCBI E-utilities) yeniden doğrulandı, S3 kılavuzunun uygulama bölümü eklendi ve ön bölge polisaj protokollerini karşılaştıran randomize çalışma araması aynı gün yinelendi. Aynı gün yapılan dış okumadan sonra, tamamlanan restorasyonun ve kontrollerin değerlendirilmesi için revize FDI ölçütleri kaynak olarak eklendi. İkinci dış okumadan sonra, bitimin pürüzlülüğe ve pürüzlülüğün bakteri tutunmasına etkisi için 2018 tarihli bir sistematik derleme eklendi. Arama; bitim ve polisaj, yüzey pürüzlülüğü, parlaklık, su kullanımı, yüzey örtücü ve plak tutunması için eşik pürüzlülük üzerine yapıldı. Sistematik derleme, meta-analiz ve kılavuzlara öncelik verildi. Her kaynağın yazar, başlık, dergi, yıl ve DOI bilgisi PubMed kaydıyla karşılaştırıldı; bulgular yalnız yayın özetlerinden aktarıldı, tam metinler okunmadı. Ürün ve marka adı yazılmadı. Bu bir sistematik derleme değildir; tek veritabanı ve tek okuyucuyla hazırlanmıştır.

Hazırlayan: Dr. Ferit Çiftçi · Diş hekimi · Yazar sayfası · Son güncelleme: 5 Kasım 2026

Bu metin hasta bilgilendirmesi değildir. Tedavi kararı muayene ile ve kişiye göre verilir.

Telefon: 0538 073 12 11