Ön bölge kompozitte renk seçimi: kuruma, ışık ve deneme kitlesi

Diş rengi neden birkaç dakikada açılır?

Bu yazıdaki renk farkları iki eşiğe göre okunuyor: ΔE00 0,8 algılanabilirlik, ΔE00 1,8 kabul edilebilirlik eşiği. Paravina'nın çok merkezli çalışmasında 175 gözlemcinin yarısı ilk farkı fark etti, yarısı ikincisini kabul edilemez buldu; ölçümler seramik örneklerle, benzetilmiş klinik koşullarda yapıldı.⁵

Kuruma, dudaklar açılıp diş havaya kalktığında başlar ve diş kurudukça açıklaşır. Ruiz-López'in ekibi 113 katılımcının 452 üst kesicisini iki dakikada bir ölçtüğünde L* ve beyazlık indeksi yükseldi; a*, b*, kroma ve ton açısı düşme eğilimi gösterdi. ΔE00 2. dakikada algılanabilirlik, 6. dakikada kabul edilebilirlik eşiğini geçti ve 2. dakikada dişlerin yarısından fazlası ilk eşiğin üstündeydi. Yazarlar, dişi kurutma riski olan her işlemde rengin ilk iki dakika içinde seçilmesini öneriyor.¹

Eşiğin ne zaman aşıldığı ise çalışmadan çalışmaya değişiyor. Suliman'ın 32 katılımcısında değişim izolasyondan sonraki ilk dakika içinde algılanabilir düzeye çıktı; birinci dakikanın sonunda dişlerin %87'si algılanabilirlik, %72'si kabul edilebilirlik eşiğinin üstündeydi. Bu ekip seçimin ilk dakikada ve izolasyondan önce yapılmasını öneriyor.⁶ Haciali'nin klinik spektrofotometreyle yaptığı ölçümlerde fark 3. dakikaya kadar algılanamadı, 5. dakikada algılanabilir ama kabul edilebilir, 15. dakikada kabul edilemez düzeydeydi.²⁴ Burki'nin randomize çalışmasında lastik örtüyle kurutulan orta kesici, kontrol olarak bırakılan diğer orta kesiciden anlamlı biçimde açık çıktı; fark hem spektrofotometreyle hem de fotoğraflara bakan on değerlendiriciyle saptandı.⁷

Nemlenme kurumadan çok daha yavaş işliyor. Suliman'ın hastalarında 15 dakikalık nemlenmeden sonra dişlerin %65'i hâlâ kabul edilebilirlik eşiğinin üstündeydi;⁶ Burki'de fark 30 dakikalık nemlenmeden sonra da sürüyordu.⁷ Hatırlı'nın 30 dakika kuruttuğu dişlerin %85'i kabul edilebilirlik eşiğini aşmıştı. 30 dakikalık nemlenmeden sonra oran %31,6'ya indi; 24 saat sonra dişlerin %99,2'si kabul edilebilirlik eşiğinin, değerlerin %90'ı algılanabilirlik eşiğinin altındaydı.⁴ Haciali'nin ölçümlerinde 24. saatte dişlerin %70'inde fark 0,8'in altındaydı ve yazarlar, 15 dakikalık kurumadan sonra rengin 24 saatte bile tam dönmeyebileceğini yazıyor.²⁴ Genç, orta yaş ve ileri yaş gruplarını karşılaştıran Sharmila'nın çalışmasında değişim ileri yaşta daha sınırlı kaldı. 24 saat sonra bütün gruplarda ortalamalar kabul edilebilirlik eşiğinin altındaydı; algılanabilirlik eşiğinin altına inmeleri çoğu diş grubunda 48 saati buldu.⁹

Işık ve gözlem koşulu

Klinikte renk seçiminin koşulları ve yöntemi nadiren kontrol ediliyor; eşikleri derleyen Paravina ve arkadaşları da bunu not ediyor.¹⁰ Wee'nin ekibi 32 muayenehanede ortam ışığını ölçtü. Ortalama renk sıcaklığı 4152,9 K ile ölçüt alınan 5500 K'den anlamlı biçimde farklıydı, ortalama renksel geriverim indeksi (CRI) ölçüt alınan 90'ın altında kaldı. Muayenehanelerin çoğundaki ışık görsel renk seçimi için uygun değildi.¹¹

Işık kaynağını değiştirmek öğrencilerin sonucunu değiştirdi. 102 öğrencinin katıldığı kesitsel bir çalışmada renk düzeltmeli el ışığıyla alınan puanlar, klinikteki floresan ışıkla alınanlardan anlamlı biçimde yüksekti.¹² 96 öğrenciyle yapılan randomize laboratuvar çalışmasında el ışıkları ışık kabininden daha yüksek puan verdi; el ışığına polarize filtre eklemek sonucu değiştirmedi. Eğitim ve alıştırma da puanı yükseltti: kabinle yapılan eğitim öncesi oturumlarda 6,8 olan ortalama, el ışığıyla yapılan eğitim sonrası oturumlarda 8,0'a çıktı.¹³

Işığın etkisi her gözlemcide aynı değil. 14 öğrenci ve 14 diş hekiminin katıldığı bir çalışmada ışık kaynağı, renk ayırt etme becerisi zayıf olanların ve öğrencilerin sonucunu etkiledi; becerisi üstün ya da orta olanlarınkini etkilemedi.¹⁴ ISO/TR 28642:2016 teknik raporu görsel ve aletli renk değerlendirme yöntemlerini, bulguların renk farkı eşikleriyle yorumlanmasını ve görsel değerlendirme yapan kişinin renk görmesine ilişkin yönergeleri kapsıyor.¹⁵

Skala tabı mı, deneme kitlesi mi?

Melara ve arkadaşları dört kompozitin beş rengini klasik renk skalasındaki karşılık gelen tablarla laboratuvarda spektrofotometreyle karşılaştırdığında renk farkı her renkte, çalışmanın klinik olarak fark edilebilir saydığı 3,7 ΔE sınırının üstündeydi; hiçbir kompozit rengi skalayla uyuşmadı.² Lee'nin derlemesine göre skala tablarının renk aralığı doğal dişlerinkinden farklı ve aynı renk adını taşıyan malzemelerin rengi türe ve markaya göre değişiyor.¹⁶ Hazır kompozit renk rehberlerinin sınırlarını Paolone'nin ekibi şöyle sayıyor: örnek kalınlığı gerçekçi değil, rehber hekimin kullanacağı malzemeden yapılmamış ve pek azı mine tabını dentin tabının üstüne koymaya izin veriyor. Aynı çalışmaya göre mine kompozitinin kalınlığındaki küçük değişiklikler estetik sonucu belirgin biçimde değiştirebiliyor.¹⁷

Pedrosa'nın test ettiği dört kompozitin hepsi polimerizasyondan sonra ve 30 gün suda bekletildikten sonra anlamlı renk değişimi gösterdi; yazarlar bulgunun, az miktarda kompoziti diş yüzeyinde polimerize ederek renk seçme uygulamasını desteklediğini belirtiyor.³ Polimerizasyon süresi de sonucu değiştiriyor: iki kompozitte süre 10 saniyeden 20 saniyeye ve 20 saniyeden 30 saniyeye çıktığında renk her adımda klinik olarak anlamlı biçimde değişti. Yazarlar az ve fazla polimerize edilmiş örneklerin olağan sürede polimerize edilenden belirgin biçimde ayrıştığına dikkat çekiyor.¹⁸ Ozturk'un klinik çalışmasında 32 kişinin üst orta kesicisine mine ve dentin kompoziti buton tekniğiyle geçici olarak yapıştırılıp fotoğraflandı. Gözlemciler arası uyum yalnız fotoğraflar değerlendirildiğinde iyiydi, diğer yöntemlerde zayıftı.¹⁹

Rengi fotoğraftan ya da cihazla belirlemek ayrı bir yol. Randomize ve laboratuvar çalışmalarından oluşan 13 çalışmalık bir meta-analizde dijital fotoğraf ve spektrofotometreyle yapılan seçimler, skala tabıyla yapılanlara göre daha az renk farkı ve daha az yanlış eşleşme verdi; alt grup analizinde renk farkını yalnız dijital fotoğraf azalttı.²⁰ 249 makaleyi değerlendiren bir derleme ise spektrofotometreleri doğruluğu ve kesinliği en yüksek yöntem olarak bildiriyor ve bunun için klinik koşulların kontrol edilmesi gerektiğini ekliyor.²¹ Fotoğrafla renk değerlendirmesinde çapraz polarizasyon filtresi kullanan teknikler klinik spektrofotometreyle çok yüksek uyum gösterdi ve Haciali'nin ekibi bu filtreyi gerekli saydı.²⁴

Renk ne zaman seçilir?

• DOĞRU

  Renk, diş havaya açılır açılmaz ve izolasyondan önce, nemli dişe göre kaydedilir.

• YANLIŞ

  İzolasyon ve asitlemeden sonra diş kurur ve açıklaşır. Bu dişe göre seçilen renk fazla açık kalır ve diş nemlendiğinde restorasyon çevresinden ayrışır.

Adım adım protokol

1. Işığı önceden hazırlayın

   Renk düzeltmeli bir el ışığı kullanın¹³ ya da ortam ışığının yaklaşık 5500 K renk sıcaklığına ve 90'ın üstünde renksel geriverim indeksine (CRI) ulaştığını doğrulayın. Wee'nin ölçtüğü muayenehanelerin çoğu bu değerlerin altında kaldı.¹¹

2. İlk kaydı ilk dakikada alın

   Dudaklar açılınca, izolasyon, asitleme ya da uzun hazırlıktan önce başlangıç rengini skala tabıyla seçin ve dişi fotoğraflayın.^{6, 1} Tab adı kompozitin vereceği rengi göstermez; bu kayıt yalnız başlangıç noktasıdır.^{2, 16}

3. Deneme kitlesini polimerize edin

   Seçtiğiniz kompozitten küçük bir parçayı diş yüzeyinde, restorasyonda kullanacağınız süre ve ışıkla polimerize edin; polimerizasyon rengi değiştirir, süre değiştikçe renk de değişti.^{3, 18} Mine kalınlığındaki küçük farklar sonucu değiştirebildiği için kitleyi planladığınız tabakaya yakın kalınlıkta yapmak akla yatkındır; bu, kaynağın önerisi değil bulgusundan çıkarımdır.¹⁷

4. Kararı ilk kayda göre verin

   Kitleyi yerleştirip polimerize etmek ilk dakikaya sığmaz; diş bu sırada kurumaya devam eder.^{1, 6} Kitleyi aynı ışıkta inceleyin, ama rengi dişin o anki görüntüsüne göre açmayın; ilk dakikadaki kayda göre karar verin.

5. Fotoğrafı çapraz polarizasyon filtresiyle çekin

   Fotoğrafla renk değerlendirmesinde filtreli teknikler klinik spektrofotometreyle çok yüksek uyum gösterdi.²⁴ Kitle dişteyken çekilen fotoğraflarda gözlemciler arası uyum iyiydi.¹⁹ Polarize filtrenin sonucu değiştirmediği bulgu ise el ışığıyla gözle yapılan eşleştirmeye aittir.¹³

6. Sonra izole edin

   Rengi kayda geçirin, kitleyi kaldırın ve izolasyona geçin. İşlem sırasında rengi yeniden seçmeyin; kuruyan dişin rengi dakikalar içinde geri gelmez (kuruma bölümü).^{6, 7, 4}

Restorasyondan sonra renk uyumu

Seans sonunda görülen renk yanıltır, çünkü komşu dişler hâlâ kurumuş hâldedir. Hatırlı'nın verisinde güvenilir değerlendirme ancak 24 saatlik nemlenmeden sonra yapılabildi.⁴ Hashir'in 30 hastanın 40 üst kesicisinde yaptığı randomize klinik çalışmada diş rengi izolasyondan önce, restorasyon rengi polimerizasyondan 10 dakika sonra ölçüldü ve ikisi de bütün kontrollerde başlangıca göre değişti. 28. günde diş ile restorasyon arasındaki ortalama fark iki kompozit grubunda ΔE 3,5 ve 3,6'ydı. Yazarlar bunu kendi kullandıkları eski ΔE 3,7 eşiğine göre kabul edilebilir saydı; bu yazının kullandığı 2015 eşiğine (ΔE*ab 2,7; ΔE00 1,8) göre bu değerler kabul edilebilir sınırın üstündedir.^{22, 5}

• Restorasyon komşu dişlerden farklı görünüyor. Bunu ne zaman görüyorsunuz?

  • SEANS SONUNDA

    Aynı seansta düzeltmeyin

    Komşu dişler kurumuş ve açıklaşmıştır; değerlendirmeyi diş yeniden nemlendikten sonraya bırakın.^{7, 4}

  • KONTROLDE

    Renk uyumunu puanlayın

    Revize FDI ölçütlerini kullanın; puan izleme, yüzey düzeltme, onarım ya da yenilemeye bağlanır.²³

Kontrolde renk uyumu, revize FDI ölçütlerinin estetik alanındaki kategorilerden biridir. Puanlar gözden geçirme ve izleme (1-4), yüzey düzeltme (3), onarım (4) ve yenileme (5) seçenekleriyle ilişkilendirilmiştir.²³ Yüzey ve kenar değerlendirmesi için bitim ve polisaj yazısına bakın.

Sık hatalar ve çözümleri

Kanıt düzeyi

Ne biliniyor

Kuruyan dişin açıklaştığını farklı ekiplerin in vivo ölçümleri tutarlı biçimde gösteriyor.^{1, 6, 7, 4, 24} Eşiğin aşıldığı süre ise tutarlı değil: algılanabilirlik eşiği bir çalışmada izolasyondan sonraki ilk dakika içinde,⁶ birinde 2. dakikada,¹ birinde 3. ile 5. dakika arasında aşıldı; kabul edilebilirlik eşiği bu son çalışmada 15. dakikada geçildi.²⁴ 15-30 dakikalık nemlenme bu çalışmaların hiçbirinde geri dönüşü tamamlamadı.^{6, 7, 4, 24} Kompozitlerin karşılık geldikleri skala tablarıyla örtüşmediği ve polimerizasyonla renk değiştirdiği laboratuvarda gösterildi.^{2, 3} Işık koşulunun ve eğitimin görsel seçimi etkilediği öğrencilerle yapılan çalışmalarda görüldü.^{12, 13}

Ne bilinmiyor

Bu kaynaklar çoğunlukla diş rengindeki değişimi ölçer. Kurumuş ve nemli dişte seçilen restorasyonların renk uyumunu karşılaştıran klinik çalışma bu taramada bulunmadı. Deneme kitlesiyle doğrulamanın restorasyonun son renk uyumunu iyileştirdiğini gösteren karşılaştırmalı klinik çalışma da bulunmadı; öneri, polimerizasyonla renk değişimini gösteren laboratuvar verisine³ ve gözlemci uyumunu ölçen bir klinik çalışmaya dayanır.¹⁹ Kitle yerleştirilip polimerize edilirken dişin nasıl nemli tutulacağını ölçen bir çalışma da bulunmadı. Işık çalışmalarının çoğu öğrencilerle ve skala tablarıyla yapıldı.^{12, 13, 14} Dijital yöntemlerde bulgular tutarlı değildir: meta-analizde spektrofotometre renk farkında skala tabına üstünlük göstermedi, bir derleme ise onu en doğru yöntem olarak bildirir.^{20, 21} Eşikler seramik örneklerle belirlendi⁵ ve çalışmalar farklı ölçüm aletleri ve formüller kullanır; aynı çalışmada kabul edilebilirlik eşiği ΔE00 ile 6., ΔE*ab ile 8. dakikada aşıldı.¹ Bu kaynaklardan bir başarı oranı çıkarılamaz.

Muayenehanede

Kaynaklar

1. Ruiz-López J, Pulgar R, Lucena C, Pelaez-Cruz P, Cardona JC, Perez MM, ve ark. Impact of short-term dental dehydration on in-vivo dental color and whiteness. J Dent. 2021;105:103560. PMID: 33352224 · DOI: 10.1016/j.jdent.2020.103560 IN VIVO
2. Melara R, Mendonça L, Coelho-de-Souza FH, Rolla JN, Gonçalves LS. Spectrophotometric evaluation of restorative composite shades and their match with a classical shade guide. Restor Dent Endod. 2021;46(4):e60. PMID: 34909424 · DOI: 10.5395/rde.2021.46.e60 LABORATUVAR
3. Pedrosa MDS, Nogueira FN, Baldo VO, Medeiros IS. Changes in color and contrast ratio of resin composites after curing and storage in water. Saudi Dent J. 2021;33(8):1160-1165. PMID: 34916769 · DOI: 10.1016/j.sdentj.2021.02.002 LABORATUVAR
4. Hatırlı H, Karaarslan EŞ, Yaşa B, Kılıç E, Yaylacı A. Clinical effects of dehydration on tooth color: How much and how long? J Esthet Restor Dent. 2021;33(2):364-370. PMID: 32573090 · DOI: 10.1111/jerd.12612 IN VIVO
5. Paravina RD, Ghinea R, Herrera LJ, Bona AD, Igiel C, Linninger M, ve ark. Color difference thresholds in dentistry. J Esthet Restor Dent. 2015;27 Suppl 1:S1-9. PMID: 25886208 · DOI: 10.1111/jerd.12149 LABORATUVAR
6. Suliman S, Sulaiman TA, Olafsson VG, Delgado AJ, Donovan TE, Heymann HO. Effect of time on tooth dehydration and rehydration. J Esthet Restor Dent. 2019;31(2):118-123. PMID: 30801926 · DOI: 10.1111/jerd.12461 IN VIVO
7. Burki Z, Watkins S, Wilson R, Fenlon M. A randomised controlled trial to investigate the effects of dehydration on tooth colour. J Dent. 2013;41(3):250-7. PMID: 23160038 · DOI: 10.1016/j.jdent.2012.11.009 RANDOMİZE
8. Alamé C, Mehanna Zogheib C. The Effect of Dehydration on Tooth Color: A Prospective In Vivo Study. Cureus. 2023;15(11):e48140. PMID: 38046777 · DOI: 10.7759/cureus.48140 IN VIVO
9. Sharmila R, Sridevi K, Ravishankar P, Pradeep Kumar AR. Does Age Have a Role in Color and Whiteness Variations After Dehydration and Rehydration in Maxillary Anterior Teeth? An In Vivo Study. Oper Dent. 2023;48(1):E1-E11. PMID: 36472492 · DOI: 10.2341/21-209-C IN VIVO
10. Paravina RD, Pérez MM, Ghinea R. Acceptability and perceptibility thresholds in dentistry: A comprehensive review of clinical and research applications. J Esthet Restor Dent. 2019;31(2):103-112. PMID: 30891913 · DOI: 10.1111/jerd.12465 DERLEME
11. Wee AG, Meyer A, Wu W, Wichman CS. Lighting conditions used during visual shade matching in private dental offices. J Prosthet Dent. 2016;115(4):469-74. PMID: 26723088 · DOI: 10.1016/j.prosdent.2015.09.020 KESİTSEL
12. Jouhar R. Comparison of Shade Matching Ability among Dental Students under Different Lighting Conditions: A Cross-Sectional Study. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(19):11892. PMID: 36231194 · DOI: 10.3390/ijerph191911892 KESİTSEL
13. Clary JA, Ontiveros JC, Cron SG, Paravina RD. Influence of light source, polarization, education, and training on shade matching quality. J Prosthet Dent. 2016;116(1):91-7. PMID: 26851189 · DOI: 10.1016/j.prosdent.2015.12.008 RANDOMİZE · LABORATUVAR
14. Gáspárik C, Tofan A, Culic B, Badea M, Dudea D. Influence of light source and clinical experience on shade matching. Clujul Med. 2014;87(1):30-3. PMID: 26527993 · DOI: 10.15386/cjm.2014.8872.871.cg1at2 LABORATUVAR
15. ISO/TR 28642:2016. Dentistry — Guidance on colour measurement. International Organization for Standardization; 2016 (17.11.2016 tarihinden beri geçerli). Birincil kayıt: iso.org/standard/69046.html · Kapsam metninin okunduğu katalog kaydı: evs.ee/en/iso-tr-28642-2016 TEKNİK RAPOR
16. Lee YK, Yu B, Lee SH, Cho MS, Lee CY, Lim HN. Shade compatibility of esthetic restorative materials--A review. Dent Mater. 2010;26(12):1119-26. PMID: 20832851 · DOI: 10.1016/j.dental.2010.08.004 DERLEME
17. Paolone G, Orsini G, Manauta J, Devoto W, Putignano A. Composite shade guides and color matching. Int J Esthet Dent. 2014;9(2):164-82. PMID: 24765625 LABORATUVAR
18. Poorsattar Bejeh Mir A, Poorsattar Bejeh Mir M. The effect of different curing time regimens on immediate postpolymerization color changes of resin composites. J Contemp Dent Pract. 2012;13(4):472-5. PMID: 23151695 · DOI: 10.5005/jp-journals-10024-1171 LABORATUVAR
19. Ozturk E, Isikli K, Yalcin Cakir F. Clinical comparison of different color selection methods with digital photographs using a button technique. Head Face Med. 2025;21(1):77. PMID: 41257766 · DOI: 10.1186/s13005-025-00510-z KLİNİK KARŞILAŞTIRMA
20. Hardan L, Bourgi R, Cuevas-Suárez CE, Lukomska-Szymanska M, Monjarás-Ávila AJ, Zarow M, ve ark. Novel Trends in Dental Color Match Using Different Shade Selection Methods: A Systematic Review and Meta-Analysis. Materials (Basel). 2022;15(2):468. PMID: 35057185 · DOI: 10.3390/ma15020468 SİSTEMATİK DERLEME · META-ANALİZ
21. Tabatabaian F, Beyabanaki E, Alirezaei P, Epakchi S. Visual and digital tooth shade selection methods, related effective factors and conditions, and their accuracy and precision: A literature review. J Esthet Restor Dent. 2021;33(8):1084-1104. PMID: 34498789 · DOI: 10.1111/jerd.12816 DERLEME
22. Hashir M, Ravishankar P, Dhanapal S, PradeepKumar AR. Color Match of Composite Resin and Remaining Tooth Structure over a Period of 28 Days Using Spectrophotometer-A Randomized Clinical Trial. Oper Dent. 2021;46(6):609-620. PMID: 35507907 · DOI: 10.2341/20-222-C RANDOMİZE KLİNİK
23. Hickel R, Mesinger S, Opdam N, Loomans B, Frankenberger R, Cadenaro M, ve ark. Revised FDI criteria for evaluating direct and indirect dental restorations-recommendations for its clinical use, interpretation, and reporting. Clin Oral Investig. 2023;27(6):2573-2592. PMID: 36504246 · DOI: 10.1007/s00784-022-04814-1 · Düzeltme: Clin Oral Investig. 2023;27(6):2593. PMID: 36607493 UZLAŞI
24. Haciali C, Korkut B, Yanikoglu F. Clinical assessment of dental color during dehydration and rehydration by various dental photography techniques. Odontology. 2025;113(4):1558-1572. PMID: 40063225 · DOI: 10.1007/s10266-025-01081-w IN VIVO

Yöntem notu

Tarama 5 Kasım 2026'da PubMed'de (NCBI E-utilities) yapıldı. Arama; diş kurumasının ve yeniden nemlenmenin renge etkisi, renk seçiminde ışık koşulu, kompozit ile skala tabı arasındaki renk farkı, polimerizasyonla renk değişimi, görsel ve dijital seçim, renk farkı eşikleri ve deneme kitlesi tekniği üzerine yapıldı. İlk taramada kaçan bir klinik çalışma (24) aynı gün yapılan bağımsız okumada bulunup eklendi. Her kaynağın yazar, başlık, dergi, yıl ve DOI bilgisi PubMed kaydıyla karşılaştırıldı. Bulguların çoğu yayın özetlerinden aktarıldı; tam metinden okunanlar şunlar: Şekil 1'in değerleri, ΔE formülü ve telif bildirimi makalenin açık tam metninden, 24 numaralı kaynağın bulguları ve CC BY 4.0 lisansı ile 2 numaralı kaynağın eşik değeri ve bulguları PMC'deki tam metinlerden alındı; Şekil 1'in CC BY 3.0 lisansı PMC açık erişim kaydında doğrulandı. ISO/TR 28642:2016'nın kapsamı EVS (Estonya standart kuruluşu) katalog sayfasından okundu; iso.org'daki birincil kayıt bot denetimi nedeniyle açılamadı ve raporun tam metni okunmadı. Kurum kılavuzu ya da ders kitabı bu taramada kullanılmadı. Metinde ürün ve marka adı yazılmadı; başlığında ürün ya da marka adı geçen kaynak kullanılmadı. Bu bir sistematik derleme değildir; tek okuyucuyla hazırlanmıştır.

Hazırlayan: Dr. Ferit Çiftçi · Diş hekimi · Yazar sayfası · Son güncelleme: 5 Kasım 2026

Bu metin hasta bilgilendirmesi değildir. Tedavi kararı muayene ile ve kişiye göre verilir.

Telefon: 0538 073 12 11